اثر دوپلر: در فیزیک امواج می‌گوید که بسامد ظاهری یک موج بر اثر حرکت فرستنده یا گیرندهٔ آن تغییر می‌کند. این پدیده را کریستیان یوهان دوپلر (۱۸۰۳-۱۸۵۳ میلادی) فیزیکدان اتریشی در مقاله‌ای در سال ۱۸۴۲ بیان کرد. اثر دوپلر در همهٔ امواج مانند امواج صوتی و امواج الکترومغناطیسی (نور) دیده می‌شود.

هرگاه گیرنده‌ای به سمت یک منبع ساکن که از خود موج صوتی می‌فرستد برود، بسامد صوتی که می‌گیرد بیشتر از وقتی است که نسبت به منبع ساکن باشد (شنونده صدا را زیرتر می‌شنود). و اگر از منبع صوت دور شود، موجی را با بسامد کمتر می‌گیرد (شنونده صدا را بم‌تر می‌شنود). اگر منبع موج نیز از گیرنده دور و یا به او نزدیک شود، بسامد صوتی که شنونده می‌شنود نیز به ترتیب کمتر و یا بیشتر می‌شود.

مثال متداولی که برای توضیح اثر داپلر به کار می‌رود، شنیدن صدای ماشینی است که از دور با آژیر نزدیک می‌شود و عبور می‌کند و سپس دور می‌شود. در هنگام نزدیک شدن، فرکانس دریافتی (در مقایسه با فرکانس گسیل شده از منبع) افزایش می‌یابد. در لحظهٔ عبور این فرکانس با فرکانس گسیل شده از منبع برابر می‌شود، و در هنگام دور شدن فرکانس دریافتی با دور شدن ماشین کاهش می‌یابد.

اثر دوپلر تغييرات ظاهري به وجود آمده در طول موج امواج صوتي و نوري است. اين پديده بر اثر حركت منبع صوتي يا نوري به وجود مي‌آيد. همچنين اين پديده مي‌تواند متاثر از حركت ناظر باشد. نور قابل رويت با طول موج بلند، قرمز به نظر مي‌آيد و نور با طول موج كوتاه، آبي به نظر مي‌آيد. وقتي كه يك منبع نوري با سرعت زياد در حال نزديك شدن است، امواج نوري به هم فشرده مي‌شوند و آبي‌تر مي‌شوند. اين پديده آبي گرايي نام دارد. وقتي كه يك منبع نوري به شدت از ما در حال دور شدن است، امواج نوري از هم دور شده ، قرمزتر مي‌شود. اين پديده قرمزگرايي نام دارد.

دانشمندان با استفاده از اثر دوپلر كشف كردند كه جهان در حال انبساط است.

نوشته شده توسط Amir Hadadpour در چهارشنبه یازدهم آبان 1390 ساعت 0:30 | لینک ثابت |